Mânâ ile Nakış: Müzehhep Mesnevîler sergisi vesilesiyle hazırlanan bu katalog, İslâm yazma eser geleneğinin en seçkin örneklerinden biri olan Mesnevî’nin hem metinsel hem de estetik serüvenini bütüncül bir bakışla ele almaktadır. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî’nin asırlardır farklı coğrafyalarda derin tesirler bırakan Mesnevî’si, bu çalışma kapsamında yalnızca bir tasavvuf klasiği olarak değil, aynı zamanda İslâm kitap sanatlarının ulaştığı yüksek estetik seviyenin taşıyıcısı olan bir kültür mirası olarak değerlendirilmektedir.
Katalogda yer alan yazmalar, Mesnevî’nin XIV. yüzyıldan XIX. yüzyıla uzanan yaklaşık yedi asırlık istinsah ve tezyin geleneğini temsil edecek şekilde titizlikle seçilmiştir. Erken dönem nüshaların sade fakat dengeli düzenlerinden, klasik Osmanlı tezhibinin en rafine örneklerine; oradan da geç dönem süsleme anlayışlarının karakteristik unsurlarına uzanan bu seçki, Mesnevî’nin estetik tarihine dair kronolojik ve karşılaştırmalı bir okuma imkânı sunmaktadır. Bu yönüyle katalog sanat tarihçileri, tasavvuf araştırmacıları ve yazma eserlerle ilgilenen tüm araştırmacılar için kalıcı bir kaynak niteliği taşımaktadır.
Çalışmada yer alan her bir nüsha yalnızca metni aktaran bir taşıyıcı olarak değil; hattatın kalemi, müzehhibin zevki ve mücellidin emeğiyle şekillenmiş bütünlüklü bir sanat eseri olarak ele alınmıştır. Serlevha, zahriye, unvan ve hatime sayfaları gibi unsurlar, metnin mânevî derinliğiyle uyumlu bir şekilde “nakış”ın diliyle okunmuş, metin ile tezyin arasındaki ilişkinin, İslâm estetik düşüncesindeki yeri vurgulanmıştır. Böylece Mesnevî yazmaları, mânâ ile nakışın birbirini tamamladığı çok katmanlı bir kültürel hafızanın somut örnekleri olarak değerlendirilmiştir.
Katalog, Kültür ve Turizm Bakanımız Sayın Mehmet Nuri Ersoy’un takdim yazısı ile başlamakta, Coşkun Yılmaz, Mesnevî’nin İslâm kültür dünyasındaki sürekliliğini ve yazma eser geleneği içindeki konumunu ele alarak sergi ve kataloğun kavramsal çerçevesini ortaya koymaktadır. Derya Örs, eserin metinsel yapısını ve düşünce dünyasını tasavvufî ve kültürel boyutlarıyla değerlendirirken Adnan Karaismailoğlu, Mesnevî’nin yazılma ve çoğaltılma sürecini tarihsel bağlamda incelemektedir. Gülnihal Küpeli ise Mesnevî nüshalarındaki tezhip ve tezyin unsurlarını, metnin mânevî muhtevasıyla ilişkisi çerçevesinde sanat tarihi perspektifinden ele almaktadır. Ayrıntılı katalog bölümünde ise her bir yazma hem teknik hem de sanatsal özellikleriyle tanıtılmaktadır. Türkçe, İngilizce ve Farsça olmak üzere üç dilde hazırlanan bu çalışma, yalnızca sergiyi tamamlayan bir yayın olmanın ötesine geçerek, Mesnevî ve yazma eser geleneği üzerine yapılacak yeni çalışmalara da zemin hazırlamaktadır.
“Mânâ ile Nakış: Müzehhep Mesnevîler” kataloğu, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı’nın yazma eser mirasını koruma, tanıtma ve ilmî dünyaya kazandırma yönündeki süreklilik arz eden çalışmalarının seçkin bir örneği olarak, kültür ve sanat hayatımıza kalıcı bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.