Şeyh-i Türkistân, Pîr-i Türkistân adlandırmalarıyla anılan, sûfî bir şair ve tarikat kurucusu bir mürşid olarak Türk milletinin mânevî hayatında asırlarca nüfuzu devam eden ve çeşitli tarikatlar üzerinde de tesirli olan Ahmed-i Yesevî (ö. 562/1166), dikkate değer bir şahsiyettir. Bu denli etkili bir ismin gerek dil, gerekse edebiyatımızın temelleri arasında sayılan eseri ise hikmetleridir. Millî bilincimizin oluşmasında önemli bir yere sahip olan Ahmed-i Yesevî’nin hikmetleri Dîvân-ı Hikmet adı altında onun yaşadığı dönemden çok sonra bir araya getirilmiştir.
Dîvân-ı Hikmet’in bugüne kadar birçok defa neşri yapılmıştır, ancak bunların büyük çoğunluğu popüler neşirden öte geçememiştir. Akademik neşirler ise çoğu defa tek nüsha üzerinden hazırlanmıştır. Dîvân-ı Hikmet’in sağlıklı/tam bir metninin ortaya konmasındaki zorlukların en önemli sebebi esere dair eski ve güvenilir bir nüshanın bulunmayışıdır. Mevcut yazmalar Ahmed-i Yesevî’nin vefatından birkaç asır sonraya ait olduğundan, hikmetlerin hem dil hem de muhteva bakımından değişikliklere uğradığı muhakkaktır. Bu değişiklik matbu nüshalarda da belirgin bir halde göze çarpmaktadır. Dîvân-ı Hikmet’in yalnızca bir nüshanın esas alınarak transliterasyon yapılması hikmetlerin Ahmed-i Yesevî’ye ait olmama ihtimali veya bir hikmetin mısralarının başka hikmetler içerisinde yer aldığı gerçeğini de görmezden gelmek olacaktır. Dîvân-ı Hikmet nüshalarının, özellikle yazma nüshalarının, taranarak Ahmed-i Yesevî’ye ait oldukları kabul edilebilecek hikmetlerin bir araya getirilip farklılıklarına da yer verilerek ideal bir metin kurulması dil çalışmaları için gereklidir.
Doç. Dr. İsmail Taş tarafından hazırlanan bu çalışmada, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yazmaları, Nr. 2497, Millet Yazma Eser Ktp., Ali Emiri Manzum, Nr. 16, İstanbul Universitesi Nadir Eserler Ktp., Türkçe Yazmalar, Nr. 3898, Konya Mevlana Müzesi, Nr. 2583,Türk Dil Kurumu Yazmaları, Yazma B 30 nüshaları esas olmak üzere özenle seçilen onlarca nüsha incelenerek tespit edilen 251 hikmetin (5050 beyit) inceleme ve tenkitli metni ilgililerin istifadesine sunulmuştur. İncelemede bulunulan nüshalarda Ahmed-i Yesevî’nin hikmetleri tespit edilerek sırasına ve konu takibine göre metin oluşturulmuş ve nüsha farkları -karşılaştırma yöntemiyle- dipnotlarda ayrıca gösterilmiştir. Tenkitli metinde kullanılan ana nüshalar Anadolu sahasında yazıya geçirilmiştir. Bu bakımdan tenkitli metnin kurgulanmasında Oğuz Türkçesinin imla hususiyetlerine de özellikle dikkat edilmiştir.